Revolutie geslaagd!
‘Kinderen in Zwaagdijk kunnen niet spelen’, verzuchtte Mieke Koopman, leerkracht groep1/2 van de plaatselijke St. Jozef, als zij weer eens de rommel in haar klas zag. Met de kleuterrevolutie koos de school anderhalf jaar geleden voor een drastisch andere aanpak in het kleuteronderwijs. Met opvallende resultaten.
Weinig tafels en stoelen, geen uitgebreide speelhoeken, geen digibord als centraal aandachtspunt. Wie het klaslokaal van Mieke en haar collega-leerkracht Chantal Reemer bekijkt, ziet niet de drukke leeromgeving die tegenwoordig zo gangbaar is op school. Dat is bewust. Het is een van de belangrijkste pijlers van de kleuterrevolutie. Creëer ruimte. Ruimte zorgt voor rust, veiligheid en focus.
Peuters van generatie Alpha
Mieke: “In het verleden leidde het spelen en leren van de kleuters vaak tot een troep. Veel van mijn tijd ging zitten in corrigeren in plaats van hun ontwikkeling begeleiden. Hoe kwam dat nou? We kregen er geen vinger achter. We probeerden met losse methodes bij te sturen en trokken er met z’n allen hard aan, maar het leverde in de praktijk weinig op. We hoorden dat de Jozefschool in Medemblik succes had met de kleuterrevolutie. Een totaalaanpak gebaseerd op een duidelijke visie op onderwijs voor het jonge kind. Wij zij ons gaan oriënteren en werden nieuwsgierig. Toen hebben we besloten: we gaan ervoor!”
De kleuterrevolutie is ontwikkeld door onderwijsadviseur Anouk Brouns. Uitgangspunt is het besef dat peuters van deze generatie Alpha meer achter de tablet zitten dan lekker bewegen en ontdekken. De corona-periode hielp daarbij ook niet. “Het gevolg is dat deze kleuters nog met een peuterbrein bij ons op school binnenkomen. Ze zijn gewoon niet gewend om te spelen. Dat was voor ons een eyeopener”, vertelt Mike de Munck, directeur van de Sint Jozef.
Mieke Koopman
Speelgoed achter slot
Het verklaart waarom het klaslokaal van Mieke en Chantal er relatief rustig uit ziet. Als je kinderen wilt leren spelen, moet je dat in kleine en gecontroleerde stapjes doen.
Ontwikkelingsmateriaal staat in een afgesloten kast. Voordat leerlingen daarmee mogen spelen, krijgen zij een duidelijke instructie en dan pas gaat het slotje van het betreffende materiaal eraf. Mieke: “We werken met drie didactische leerstromen of niveaus en met specifieke doelen voor ieder kind. We sluiten aan bij waar hij aan toe is, zijn ‘zone van naaste ontwikkeling’ zoals we dat noemen. Zo kom je steeds iets verder. De kleuterrevolutie werkt super gestructureerd. Maar daarbinnen hebben kinderen nog best veel vrijheid.”
Kont op de grond
Het begin van de kleuterrevolutie was voor Mieke en Chantal nog best spannend. Anouk Brouns kwam vlak voor de start van het schooljaar langs voor een vierdaagse instructie. Zij was vol vertrouwen: ‘het komt goed.’ Maar veel tijd om te wennen was er niet. Mike: “Het mooie was dat we binnen twee weken al resultaat zagen. Het spelen en leren ging beter, juist omdat we die strakkere kaders hadden neergezet. Kinderen zitten ook bijna niet meer op stoelen. Daardoor kunnen ze ook niet gaan hangen of wippen. Je gaat met ‘je kont op de grond’. Regelmatig zitten en staan zorgt ook voor meer beweging en een betere motoriek bij de kleuter.”
Mieke Koopman -.- Mike de Munck
Na anderhalf jaar zeggen Mike en Mieke volmondig: revolutie geslaagd. Mike: “De eerste lichting kinderen is doorgestroomd naar groep 3. Daar zien we een andere werkhouding en hogere opbrengsten. Hun vermogen om doelgericht te werken, emoties te controleren en gedrag aan te passen is beter ontwikkeld. We denken eraan om een aantal principes van de kleuterrevolutie ook door te voeren in groep 3, zoals kont op de grond.” Mieke: “Voor mij als leerkracht is het ook een verademing. Ik heb de regie terug. Ik ben minder bezig met randzaken en kan de kinderen veel beter volgen in hun ontwikkeling. Je krijgt meer betrokken spel; dat een kind helemaal opgaat in het spelen, puntje van de tong uit de mond. Dat is zo’n verschil met vroeger.”
Chantal Reemer
Als je kinderen wilt leren spelen, moet je dat in kleine en gecontroleerde stapjes doen